Dedektör

Dedektör

 Dedektör

Metal dedektörleri çalışma prensiplerine göre birkaç ana başlıkta toplanırlar. Bunlar, pulse induction sistemler, VLF sistemleri, IB sistemleri gibi. Dedektör modelleri kullanım alanlarına ve ihtiyaca göre seçilmektedir. Define dedektörü olarak en çok kullanılan sistem pulse induction detector’dur. Düşük frekanslarda (1-800Hz) çalışırlar. Yüksek güçlü elektromanyetik pulse şok dalgaları yayarlar. Bundan dolayı toprak altı en derin algılama yapabilen sistem, pulse detektördür. VLF dedektör modellerinde ergonomi ve kolay kullanım ön plandadır. VLF dedektör sistemleri, pulse dedektörlere göre çok daha yüksek frekanslarda (6-20KHz) çalışmaktadırlar. Yüksek frekanslı elektromanyetik enerji toprak yüzeyinden daha çok yansıma yapmaktadır. Yüzeysel metal algılama işleri için uygun sistemlerdir.

 

Dedektör

Dedektör

Metal dedektörü, daire ya da kare şeklinde sarılmış bakır bobin merkezindeki endüktif etkinin incelenmesi prensibi ile çalışırlar. Bobin merkezinde oluşan endüktansın etkilenmesini sağlayan metal nesneler belirli bir uzaklıktan etki oluşturabilmektedir. Bu uzaklık dedektörün metali algılayabildiği maksimum uzaklıktır. Bu etki bobin çapına ve bobin üzerindeki voltaj ve akıma doğru orantılıdır. Fakat inceleme ve deneysel çalışmalar sonucunda şu sonuca ulaşılmıştır. Pulse induction yöntemi ile çalışan cihazlarda, bobin çapının üç buçuk katı uzaklık kararlı algılama mesafesidir.

Aklınızda yeterli derinliğe ulaşamıyorum, diye bir düşünce varsa, Manyetometre dedektör ya da GPR radar cihazları ile ilgilenmeniz gerekir. Manyetometre, toprak altında gün yüzüne çıkmayı bekleyen mezar, lahit, heykel, ve manyetiklik özelliği bulunan metalleri 15 metre derinliğe kadar algılayabilir. Manyetometre cihazları günümüzün çağdaş elektronik teknolojik gelişimini yansıtır. Yeni nesil cihazlar arasındadır.

DEDEKTÖR VİDEO

GPR Radar dedektör cihazları kullanış bakımından biraz zahmetlidir. Üç kısımdan oluşur, Receiver ( alıcı ), Transmitter (verici) ve bu ünitelerin, Bow Tie antenleri.  Bow Tie anten hem çalışma band genişliği, hem de hacimsel olarak daha az yer kapladığı için tercih edilir. Ayrıca antenin yüzey alanının geniş oluşunun bir takım avantajları vardır. GPR Radarlar cihazları genelde 25Mhz ile 1.5GHz arasında üretilmektedir. Kullanılan frekans değeri kullanım yeri açısından önem taşımaktadır. Yüksek frekanslı sistemler toprak altında daha az derinliklere ulaşabilmektedir, fakat bir takım avantajları vardır. Örneğin, daha doğrusal yayılırlar. Anten boyları çok daha küçüktür ve küçük nesnelere karşı daha duyarlıdırlar. Düşük frekanslı sistemler yer altında 75-100 metre derinliklere ulaşabilmektedirler.

metal-dedektör

metal-dedektör

Dedektör araştırması yaparken dikkat edilmesi gerekenler:

 

  • Kullanılacak yere göre uygun cihaz alınmalı:

Kullanım alanlarına göre farklı dedektör modelleri vardır. Örneğin VLF ve IB cihazlar yüzeysel araştırmalarda ve toprağın mineral yüzdesinin düşük olduğu yerlerde tercih edilmelidir. Pulse induction cihazlar ise daha çok orta derinliklerde ve mineralli yüzeylerde kullanılmalıdır. Derin aramalarda manyetometre  yada GPR radar tercih edilmelidir.

 

  • Cihaz tanıtımındaki gibi verimli ve kullanışlı mı?

Metal dedektörü üretici firmalar, ellerindeki cihazları satabilmek için olağan üstü şartlar oluşturup tanıtım videoları çekmektedirler. Video incelendiğinde, cihazın metal para testinde 40 – 50 cm den algıladığı görülmektedir. Fakat, cihaz satın alınıp kullanıma geçildiğinde en fazla 20 cm den algılayabildiği ve ayrım yapma özelliğinin doğru düzgün çalışmadığı görülmektedir.

Bazı marka cihazlarda, bilgisayar arayüz programları müşterilerin gözünü boyamak için yapılmıştır. 3D nesnel görsellik özellikleri nerede ise imkansız kadar  zor uygulanmakta, ve hatta hiç çalışmamaktadır. Bu yanıltıcı özelliklerin üstesinden gelmek gerekir.Satın almadan önce hem satıcı hem de alıcının ayrı ayrı denemeler yapması gerekir.

 

  • Cihaz özellikleri evrenseldir

Define dedektörü üretici firmalar cihazlarının teknik özelliklerinden bahsederken Fizik kuralları ile hiçbir ilgisi olmayan saçma sapan özelliklerden bahsetmektedirler. Müşteri konu hakkında bilgisiz ise akla hayale gelmeyen teknik uyduruk terimler kullanılmaktadır. Bu tip firmalar ile alışveriş yapılması doğru değildir.

Pulse induction metal dedektörü teknik özellikleri şunlardır:

  • Çalışma prensibi pulse induction’dur
  • 3D nesnel grafiksel gösterim yapabilir.
  • FFT elektromanyetik spektrum analizör özelliği vardır.
  • Scope analizör özelliği vardır.
  • Yapısında yüksek hızlı DSP işlemci kullanılmaktadır. ( 128Mhz, 40 Mibs, 2048Ksps ADC )
  • Bluetooth kablosuz iletişim noktasına sahiptir.
  • Şarj edilebilir yüksek akımlı batarya ya sahiptir
  • TFT ya da GLCD ekrana sahiptir.

 

Power pulse dedektör markası pulse induction metal dedektör üretimi yapmaktadır. Pulse induction metal dedektörü düşük frekanslarda çalışır. ( 1- 800 Hz ) çalışma frekansı ne kadar düşük olursa, taprak altı daha derin mesafelerden metal algılaması yapılabilmektedir. Pulse atım gücü büyük arama başlıklarında güçlü, küçük arama başlıklarında daha zayıf olmalıdır. Güç fazla olduğu zaman küçük nesnelere olan hassasiyet azalmaktadır. Dedektör pulse atım güç ve frekas ayarı bobine göre ve ilerleme hızına göre ayar yapılmalıdır.

 

Dedektör bobini içerisinde kullanılan bakır ne kadar saf olursa iç direnci o kadar az olacaktır. Uygun kesitte iç direnci düşük bakır kullanılması verimi artıracaktır. Metal dedektörü kalitesini, arama başlığının tasarımı ve uygun yapılıp yapılmadığı çok etkiler. Başlık çapına göre kaç tur bobin sarılacağı iyi hesaplanmalı ve iç direnci en az olan bakır tel markası tercih edilmelidir. Dedektör üzerinde kullanılan sürücü transistör BJT mi yoksa MOSFET mi olmalı sorusu çoğu zaman tasarımcı mühendisi düşündürmüştür. Eğer dedektör üzerinde kullanılan DSP ( digital signal processor ), Çok hızlı ise ( 80MHz ve üstü 200Ksps ADC ve üstü) Yüksek güçlü BJT transistör kullanılmalıdır. BJT transistör MOSFET transistore göre çok daha yüksek frekanslı, yani hızlıdır.

 

Pulse induction metal detector’da arama bobinine yaklaştırılan metaller nüve etkisi gösterirler. Metalin cinsine göre farklı nüve etkisi oluştururlar. Bakır, altın, gümüş gibi metaller elektromanyetik sönümleme eğrisini, diğer değersiz diye tabir edilen metallerden farklı şekilde etkilerler. Bu farklılık mikro işlemci ile yorumlanır ve değerli – değersiz metal ayrımı yapılır. Mikro işlemci içerisinde yazılan program değersiz metallere tepki verme şeklinde yönetilebilmektedir.

 

Metal dedektörü yapısında ne kadar üst seviye mikrocontroller kullanılırsa hem kullanışlılık hem de hassaslık artar. Power pulse dedektör markası cihazlarında DSP ( Digital signal processor ) lar kullanmaktadır. 80MH – 160MHz arasında çalışma hızlarına sahiptirler. İşlemcilerin yüksek çözünürlüklü çok hassas ADC sinyal okuma portları vardır.  ( 2,2Msps 12 bit ADC )